User interface, of the gravest importance!

by

Ik ben -sinds kort, toegegeven- een flight simulator enthousiast. Het leuke is het realisme waarmee de vliegtuigen gemoddeleerd worden. En dat betekent: de volledige user interface! Een complete hel als je in een vliegtuig gedropt wordt waar je nog nooit mee gevlogen hebt. Een meestal heeft het vinden van een knopje een fatale afloop…

Ge-inspireerd op de post van Jeroen (over het fatale vlieg-ongeluk met de engine fuel valve) bekijk ik zelf even de gebruikersinterface van een vliegtuig. En niet zomaar een vliegtuigje, een echte commerciele jet!

En ook hier kan er veel verbeterd worden. Nu, toegegeven, de procedures zijn niet makkelijk. Een voorbeeld van de procedures, (waarbij een aantal zijn weggelaten wegens niet gemoddeleerd) duurt op youtube heel erg lang (een dikke 20 minuten). Maar toch zou een piloot meteen moeten kunnen zien of alles juist is ingesteld. Ook in geval van nood moet hij meteen de juiste knopjes kunnen vinden (linkermotor in brand: blussen! Geen stuurknuppel meer: hydraulics pressure aanpassen).

Bij wijze van voorbeeld neem ik u mee naar de cockpit van de airbus A380.
We zullen proberen om de autopilot in te stellen. Daarna bekijken we ook even een paar standaard controls zoals flaps, speedbrake, engine fire surpression en het fasten-your-seatbelts lampje.

Uiteindelijk proberen we lessen te trekken uit het ontwerp van het dashboard, en extrapoleren we die lessen naar CHI.

Airbus A380

Airbus A380 cockpit
Dit is de airbus A380 cockpit. Probeer zelf te vinden hoe je de autopiloot aanzet, een koers invoert, een hoogte en een snelheid.

Linksboven zie je de instellingen voor de navigatie. Uiterst links is de calibratie voor de hoogtemeter, daaronder tweeknopjes FD (flight director) en ILS (instrument landing system, een radiobaken geleide om te landen). Daarnaast zie je de selectie voor radiobakens (VOR, ILS, ARC) en de schaling van het scherm. Rechts daarvan zie je de speed-instellingen. Je draait aan de knop om in te stellen, en duwt hem in om aan te zetten. We gaan verder met de koers-instellingen (HeaDinG). Daarnaast staat de CRS (course selector) knop, waarvan ik geen flauw idee heb wat die doet. Onderaan: APpRoach selector, LOCaliser selector. Deze overriden de heading en proberen een approach vector aan te houden (al dan niet op basis van ILS of VOR). Ik ben er echter niet in geslaagd om de autopilot op basis van GPS-routes te laten navigeren (waar staat de LOCaliser source setting?).

Rechts daarvan zet je de autopilot aan of uit (AutoPilot master switch). De AutoThrottle knop zit daarbij.

Maar wacht even… Ik kan SPEED ook aan of uit zetten! Dit werkt heel erg verwarrend: als autothrottle aanstaat, wordt de ingestelde speed gevlogen, ongeacht of SPD nu in of uitgedrukt is. Als de AutoPilot aanstaat, wordt de SPD enkel gevlogen als SPD ook is ingedrukt. Moeilijk en verwarrend!

We gaan verder met de instellingen voor de hoogtemeter. Wederom een draaiknopje, waarbij je met een tweede draaiknop eronder kunt instellen hoe nauwkeurig de knop is (verspring met 100, verspring met 1000). Onnodig en gevaarlijk als je’t mij vraagt. Daarna kan je ook nog de maximum vertical speed instellen.

Airbus A380 Primary flight display
Op het primary flight display zien we duidelijk alle instellingen nog eens terug. De airbus gebruikt lichtblauwe indicators om de instellingen van de autopilot aan te duiden: 250 knopen autothrottle (linkerbalk), 10.000 voet hoogte (roze getallen + lichtblauwe pijltje op de rechterbalk), NAV instelling op 157°. SPEED en HDG staan aan, evenals AP1 en A/THR (autoThrottle).

De autopilot van de A380 is een beetje gevaarlijk. Omdat nergens duidelijk staat aangegeven hoe je op een voorafbepaalde navigatie-koers vliegt, de autothrottle heel erg raar werkt, en de knoppen ingeduwd moeten worden (straffe piloot die ziet of een knop ingedrukt is ‘s nachts), is dit heel erg raar werken. Er staat nergens duidelijk aangegeven welke route de autopilot volgt.

Nu nog de andere controls die we op elk vliegtuig zouden zoeken. Flaps en speedbrake zijn snelheidscontroles, en moeten dus op het engine block gevonden worden. Gelukkig is daar de layout en vorm van de hendels op elk vliegtuig hetzelfde. De witte hendel het verste weg is de flaps-hendel. De andere witte is de speedbrake, met drie standen: ON/ARM/OFF. ARM betekent dat hij uitklapt zodra er een grote schok voorkomt (landing).

Airbus A380 overhead panel
Om een motor-brand te blussen moeten we op het emergency panel gaan kijken (bovenaan). Daar vallen 4 knoppen meteen heel duidelijk op: de EFS-knoppen! (Engine Fire Surpression). Er staat ook mooi FIRE naast. Het fasten-your-seatbelts lampje staat daaronder, bij de andere licht-controls (zoals landing lights, beacon lights, etc).

Conclusie: In een vliegtuig worden alle gelijkaardige controls samen gegroepeerd. Er is echter geen coherentie over manier van aanduiden (in/uitgedrukte knop versus drukknop met een LEDje erin). Door de vorm en kleur van dingen kan een onderscheid gemaakt worden (speedbrake vs flaps vs engine throttle). Soms is het moeilijk om kleine functies een plaats te geven (hoogtemeter calibratie, landingsgestel hendel). Gelijkaardige functionaliteit groeperen VS alle belangrijke informatie samenzetten: het is een moeilijke afweging. De engine fire controls staan bijvoorbeeld bovenaan ipv op het engine control block. De controles voor engine fuel staan dan weer wel op het engine block.

Conclusie voor CHI: In een gebruikersinterface moeten alle gerelateerde knoppen samenstaan. Soms is het makkelijk om ‘groepen’ te maken, duidelijk afgebakende gebieden met steeds een specifieke functionaliteit. Echter, soms is het belangrijk om ook alle belangrijke, veelgebruikte informatie samen te groeperen (en dus tegen bovenstaande regel te zondigen).

Zoek steeds de beste UI-component om iets te doen. Wat met twee knoppen + – kan, kan ook met een slider, of met een tekstvak. We moeten goed weten wat de gebruiker met het systeem doet, om te beslissen welke UI-component we kunnen gebruiken.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: